آخر الدوا

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز اصفهان؛ شاید خوب باشد ابتدا پیش از پرداختن به این موضوع، همراه با شما خواننده گرامی، دست در دست یکدیگر، اتفاقاتی را که در روزهای اخیر روی داد، مرور و از کل به سوی جز حرکت کنیم.

آنچه گذشت...

شوت اول را کویت شلیک کرد؛ شوت خبری را می گویم؛ جایی که الانبا کویت از برگزار نشدن بازی استقلال و الکویت کویت در چارچوب لیگ قهرمانان آسیا خبر داد.

این رسانه، دلیل این اتفاق را پذیرش درخواست باشگاه الکویت از سوی ای اف سی، مبنی بر برگزاری مسابقه در زمین بی طرف، آن هم به سبب وجود تنش بین ایران و آمریکا عنوان کرد.

این خبر گرچه به دروغ و شایعه می مانست، اما فضای ورزش و هوای فوتبالی ایران و اصفهان را تحت تاثیر قرار داد؛ چه، یکی از چهار نماینده ایران در لیگ قهرمانان آسیا و دومین تیم پرافتخار ایرانی در این مسابقات، سپاهان طلایی پوش بود؛ تیمی که پس از سالها ناکامی و بی جامی، سرانجام فصل پیش توانسته بود با کسب عنوان نایب قهرمانی لیگ برتر، جواز حضور در آسیا را به دست آورد؛ سپاهان و آسیا در دهه هشتاد خیلی به هم عادت داشتند و تقریبا سالی وجود نداشت که سکه طلای فوتبال اصفهان روی سر آسیا ریخته نشود. پس هواداران سپاهان، برای معنابخشی دوباره به «طوفان زرد» که در عرصه ملی لقب کره شمالی است، سر از پا نمی شناختند.

بعد از انتشار این خبر، حمیرا اسدی، رییس کمیته بین الملل فدراسیون فوتبال، آن را با استدلال اینکه هنوز ابلاغی از سوی نهاد آسیایی به دست فدراسیون نرسیده است، نااستوار و سست پایه دانست.

پس از حرف و حدیثها و تایید و تکذیبهای مختلف، سرانجام در روز 27 دی، فدراسیون فوتبال اعلام کرد که نامه کذایی صحت دارد و تمام تیم های باشگاهی ایران از حق میزبانی در مسابقات لیگ قهرمانان آسیا محروم شده اند و باید بازی های این فصل را در زمین بیگانگان برگزار کنند.

البته برای اهالی فوتبال که به این موضوع به شکل جزیی تر، آن هم مقابل تیمهای عربستانی عادت داشتند و همان را هم برنمی تابیدند، حکم جدید ای اف سی قوز بالای قوز به حساب می آمد.  چراکه اگر یک تیم ایرانی با یک تیم عربستانی  در دور گروهی مسابقات هم گروه شود، از مجموع سه میزبانی موجود، دست کم یک میزبانی را از دست می دهد؛ ضمن آنکه تیم عربستانی نیز باید همین شرایط را رعایت و همان اوضاع را تحمل کند. اما با حکم جدید، تیمهای ایرانی دو میزبانی باقی مانده شان را هم باید در زمین بی طرف برگزار کنند؛ اما در آن طرف، تیم های حریف در کشور خود از تیم های ما میزبانی می کنند.

مدیران چهار باشگاه پرسپولیس و استقلال و شهرخودرو و سپاهان درباره آن واکنش یکسان نشان دادند و بیانیه مشترک منتشر کردند و گفتند عزت از ذلت بالاتر است و در غیر ایران میزبان نمی شویم. سرانجام، دیشب سایت الریاضیه اعلام کرد محرومیت ایران از میزبانی لیگ قهرمانان آسیا را تایید کرده است.

خبری که واکنش شبانگاهی عباس عراقچی، معاون سیاسی وزارت خارجه و پاسخ امروزین علی لاریجانی، رییس مجلس را در پی داشت.

نظر تابش درباره سازش

برای آنکه از واکنش مدیرعامل باشگاه سپاه مطلع شوم، پای سخنهایش نشستم. سخنان وی همزمان برای پخش از تلویزیون ضبط می شد. وی که از موی سفیدان ورزش اصفهان است، در خصوص کناره گیری گفت: تصمیم کنفدراسیون فوتبال آسیا کاملا سیاسی و به دلایلی مانند نبود امنیت هوایی در ایران اتخاذ شده؛ در حالی که در کشورهایی دیگری که درگیر جنگ بوده اند هم مسابقات فوتبال برگزار شده است. ما هنوز اعلام انصراف نکرده ایم و اگر تصمیم نهایی کنفدراسیون همان باشد که اعلام شده است، دوباره تصمیم می گیریم که چه کنیم.

البته نباید به سخنان کسانی که با انصراف مخالفند، خرده گرفت و از روی احساسات دادِ سخن داد، هزینه های سرسام آور باشگاه داری اگر به نتیجه مقبول منتهی نشود، ناخشنودی باشگاهی را به دنبالل خواهد آورد. در فوتبال باشگاهی، کسب جام آسیایی از اهداف نهاییِ تیمها محسوب می شود؛ بنابراین، نمی توان در وهله اول که این خبر منتشر شده است، از باشگاهها انتظار انصراف داشت.

تبعات انصراف چیست؟

نکته مهم دیگری که دلم می خواست به آن بپردازم، موضوع تبعات انصراف بود. تصمیم گرفتم با آقای سیدمجتبی طباطبایی، مدیرعامل کانون ورزشی حقوقدانان ایران و وکیل دادگستری صحبت کنم. شماره وی را گرفتم. پس از سلام و احوال پرسی و معرفی خودم از او خواستم در خصوص جرایم انصراف تیم های ایرانی سخن بگوید. گفت: «طبق آیین نامه برگزاری مسابقات لیگ قهرمانان آسیای 2020، اگر تیمی پیش از 30 روز، از مسابقات انصراف دهد، حداقل 10 هزار دلار جریمه می شود و اگر کمتر از 30 روز انصراف دهد، جریمه حداقلی 20 هزار دلار خواهد بود. امام اگر تیمی پس از شروع مسابقات انصراف دهد، تیم خاطی به مدت دو سال از شرکت در مسابقات محروم می شود؛ انصراف از مرحله اول حذفی حداقل 10 هزار دلار جریمه در پی دارد و انصراف از مرحله گروهی، حداقل 50 هزار دلار جریمه.»

از آقای طباطبایی پرسیدم آیا احتمال دارد جرایم مضاعفی دامن تیمهای ایرانی را بگیرد؟ که تایید کرد چنین اتفاقی امکان پذیر است.

باز دنباله سوالاتم را گرفتم و پرسیدم نظر شخصی شما با توجه به تجربیات حقوقی و ورزشی که در آستین دارید، درباره این موضوع چیست؟ گفت «نباید در وهله نخست، آنچه را در نظر داریم، چه انصراف باشد چه شکایت، بیان کنیم. بهتر است با تمام توان حقوقی فدراسیون و کشور برای حل این مشکل از طریق مراجع بالاتر از ای اف سی، که همانا فیفا و CAS است، اقدام کنیم.»

پس، سخن از انصراف بدون پیامد نیست و عمل به آن، تبعات سنگینی در پی خواهد داشت.

با یکی از خبرنگاران ورزشی استان که دوست نداشت نامش در گزارشم بیاید، تماس گرفتم. گفت: از نظر من، انصراف تیمها از لیگ قهرمانان اشتباه ترین تصمیم ممکن است و در صورت نیاز، باید آخرین حربه باشد. این انصراف تبعات متعددی در پی دارد. مثل کم شدن سهمیه ایران در آسیا به علاوه ی محرومیت دو سه ساله باشگاهها از آسیا. تبعات سپسین و ثانویه هم بی انگیزگی و کوچ ستاره ها، فرار بازیکنان و مربیان خارجی، از دست رفتن فرصتهای درآمدزایی، کم شدن تمایل حامیان مالی برای ورود به فوتبال و... هستند. نشریات کویتی گفته اند از استقلال در صورت انصراف غرامت دریافت می کنند. شور و هیجان سکوها با ریزش تماشگر از بین می رود و شوق و شور لیگ از بین می رود. ما باید از طریق فیفا حقمان را بگیریم. نه که انصراف دهیم و به فوتبال ضربه می خورد. برخیها بر عزت ملی تاکید می ورزند و درست هم هست، چون اگر ما زیر بار این حکم برویم، در واقع ناامنی کشور را تایید کرده ایم، اما در مقابل به فوتبال مملکت ضربه وارد می شود. فوتبال سلاحی موثر برای ایجاد شور و نشاط اجتماعی است. و ما نباید با دست خودمان این سرمایه را از بین ببریم.

امان از سیطره سیاسی

سپس، به خانم مهری مصور، یکی دیگر از ورزشی نویسان استان زنگ زدم تا نظر او را هم بدانم. گفت: ماجرای محروم شدن تیمهای ایرانی بیش از آنکه ورزشی باشد، سیاسی است. کشورهای حوزه خلیج فارس تحت تاثیر عربستان اند و به هر بهانه ای می کوشند سیاست را وارد ماجرا کنند. چند سال پیش هم همین سخنان را می گفتند که مثلا ضمانت جانی ندارند. تلاش نکردن مسوولان در آن زمان، باعث شد ای اف سی با اهرم فشار، حکم را جاری کند. همان اتفاق برای قطری ها هم رخ داد، اما آنها تهدید به کناره گیری کردند. ابزار قدرت و رسانه در اختیارشان است؛ وگرنه اگر قرار باشد بحث امنیت را مطرح کنند، خود عربستان هم درگیر جنگ و تنش است. ولی در خصوص کشور ما، با کار رسانه ای و بزرگنمایی، بر نظر ای اف سی اثر گذاشتند. ما در ای اف سی به جز آقای تاج، فرد صاحب کرسی ای نداریم که وی می تواند از این وجهه اش برای حل این موضوع استفاده کند. فکر نمی کنم از ناحیه ای اف سی به نتیجه ای برسیم؛ ولی می توانیم از طریق فیفا پیگیر موضوع شویم.

خانم مصور درباره تبعات انصراف احتمالی تیم های ایرانی گفت: انصراف تبعات بدی در پی دارد ولی این تبعات در مقایسه با اینکه بازیچه ای اف سی شویم، کمتر است.

وی همچنین، محرومیت از میزبانی لیگ قهرمانان را با هدف ضربه زدن به ایران در مسیر جام جهانی 2022 توصیف کرد، به نحوی که با گرفتن حق میزبانی از تیم ملی، کار صعودمان را سخت و کار صعود تیمهای عربی را سهل کنند.

چاره این چاله چیست؟

دقایقی پیش، فدراسیون فوتبال، رسما با انتشار اطلاعیه ای اعلام کرد تیمهای ایرانی به هیچ وجه در خارج از ایران میزبانی نمی کنند. اما اگر مرغ ای اف سی یک پا بیشتر نداشته باشد و حکم قبلی محتوم شود، چه؟ چه مسیری باید در پیش بگیریم؟ بیایید کمی کلاهمان را قاضی کنیم و جوانب امر را بسنجیم:

اگر حکم ای اف سی را بپذیریم و در کشور دیگر، میزبان شویم، عملا پذیرفته ایم که ادعای اعراب خلاف و لاف نیست و دقیق و درست است. اما آیا واقعا ایران ما ناامن است؟  در حوزه امنیت مرزی و جانی، کیست که بتواند موشک شک و تردید را به سرزمین ذهن ما وارد سازد و در دل ما دلهره اندازد؟ به لطف خدا و با سلحشوری سرداران و سربازانی که پیش تر به آسمان بدرقه شان کردیم، ایران جزو امن ترین کشورهای منطقه پرآشوب خاور میانه است.

دوم آنکه فوتبال ایران ضعیف تر از آسیاست. در همین لیگ قهرمانان آسیا، فقط پرسپولیس و سپاهان و ذوب آهن توانسته اند به فینال برسند. یعنی در کمتر از 20 سال، تنها سه فینالیست از ایران داشته ایم. بازی کردن تیمهای ایرانی در مقابل چشمهای مشتاق هواداران، کمبودهای زیرساختی و فنی را تحت الشعاع قرار می دهد و گاه، بازیکن ایرانی، در قامت پشت رستم دستان، حریفان را به خاک می رساند. ولی وقتی از این حمایت هواداری برخوردار نباشند، کمتر می توانند با تیمهای تا دندان مسلح غربی و شرقی زورآزمایی کنند. پس، قبول این حکم و بازی کردن در کشورهای دیگر، علاوه بر تحمیل هزینه های گزاف و خستگی های ناشی از سفر، تیمهای ما را که حرفه ای هم نیستند، با مشکلات متعدد مواجه می سازد. تا پارسال که پیش چشم هواداران خودی بازی می کردند، کاری از پیش نمی بردند، اگر اکنون که محروم مانده اند، بازی کنند، آیا نتیجه ای در خور خواهند گرفت؟

سوم اینکه بخواهیم یا نخواهیم، بپذیریم یا نپذیریم، فوتبال با سیاست سر در یک آخور دارد. «فوتبال علیه دشمن» را بخوانید یا ببینید تا شمه ای از این گفته دستگیرتان شود. اگر قرار بر این باشد که به دلیل تنش موجود بین ایران و آمریکا، بازی تیمهای ایرانی در ایران لغو شود، خب عربستانی که مستقیم با یمن و غیرمستقیم با ایران درگیر جنگ و تنش است، اولی به سلب حق میزبانی است. جز این انتظار دارید؟ اما چرا محروم نمی شود؟

چهارم آنکه از کجا معلوم که اگر مقابل حکم ای اف سی سر تسلیم فرود آوریم، این نهاد و پشتیبانانش جری تر نشوند و توقعات مضاعفتر ننمایند و تازه، این گستاخی به سایر نهادهای ورزشی تسری پیدا نکند؟ 

آخر الدواء الکی

اکنون باید منتظر ماند تا حکم قطعی ای اف سی صادر شود. اگر حکمشان برگشته بود که فبها، در غیر این صورت، باید با تمام توان در مراجع حقوقی بین المللی و با استفاده از دیپلماسی ورزشی حق را بیان و عیان نمود و گره های کور این مسئله را گشود. به هر حال، فوتبال، از باحالترین تفریحهای مادی جوانان ایرانی است. حذف شدن آن به صلاح نیست و باید کوشید که با استفاده از آن، نشاط و سرگرمی درست و فرهنگ و منش والای انسانی را ترویج کرد. میزبان نبودن ایران برای آسیا هم خالی از ضرر نیست؛ واقعا، بازی های آسیایی، بدون ورزشگاههای مملو از جمعیت سرخ، آبی و طلایی مگر لطفی دارد؟ پس ابتدا باید تلاش کرد تا حق را گرفت(تا توانی می تراش و می خراش) ولی اگر تلاشهای حقوقی به نتیجه نرسید، می توان قول آقای عبدالصمد ابراهیمی، حقوقدان ورزشی را به کار بست که: انصراف، آخرین گلوله ای که از باید از خشابمان شلیک شود. سخنی مبتنی بر فرمایش فرازمانی مولا علی که: آخرالدواء الکی(آخرین دوا و دارو، داغ نهادن و انجام سختترین کار است). ضمن آنکه مسلمان واقعی، عزت و شرف و آبرویش را با هیچ چیز عوض نخواهد کرد؛ می میرد، ولی ذلت نمی پذیرد.

نگارنده:رسول قجاوند