سوء تغذیه چیست؟+فیلم

به گزارش سرویس وبگردی خبرگزاری صدا و سیما، در واقع سوء تغذیه می‌تواند هم به دریافت کم مواد غذایی اشاره کند و هم شامل زیاده روی و مصرف نامتعادل مواد غذایی شود.

از جمله آن‌ها می‌توان به تغذیه نامناسب، مشکل در دریافت مواد غذایی، شرایط مختلف جسمی و روانی، وضعیت اقتصادی نامناسب و درآمد کم اشاره کرد. اما در حالت کلی، تغذیه نامناسب مهم‌ترین علت سوء تغذیه است. تغذیه نامناسب می‌تواند عوارضی مانند اختلال در رشد، کمبود وزن و یا کاهش وزن را به همراه داشته باشد. با ادامه این مقاله همراه باشید تا در رابطه با انواع سوء تغذیه و نکات مهمی را بیان کنیم.

 

سوء تغذیه یا Malnutrition، شامل دریافت ناکافی مواد غذایی یا نامتعادل بودن گروه‎‌های مختلفی از مواد مغذی در برنامه غذایی می‌شود.

 حتی افرادی که بیش از حد اضافه وزن دارند و بیشتر از کالری مورد نیاز بدنشان، کالری دریافت می‌کنند هم ممکن است دچار سوء تغذیه باشند.

چون اگر رژیم غذایی نامناسب باشد، سبب کمبود ویتامین‌ها و مینرال‌ها در بدن می‌شود.

 

وقتی فردی غذای خیلی کمی مصرف می‌کند یا از رژیم غذایی محدودی پیروی می‌کند یا اینکه بدن خود را از دستیابی به بعضی مواد غذایی محروم می‌کند، به طور مستقیم روی سلامتی خود تاثیر می‌گذارد. 

در بعضی موارد این موضوع می‌تواند تهدید کننده زندگی فرد باشد.

 

اکثر افرادی که سوء تغذیه دارند، به علت اینکه غذای بسیار کمی مصرف می‌کنند، با مشکل کمبود مواد مغذی مواجه می‌شوند. سوء تغذیه می‌تواند عوارض زیر را به همراه داشته باشد:

 خطر بالا رفتن ابتلا به عفونت‌ها

 تعویق افتادن روند بهبودی زخم‌ها و بیماری‌ها

 اختلال در سلامت کلی بدن در کوتاه مدت یا بلند مدت

 مشکل در تمرکز برای مدرسه، محل کار یا سایر موارد که به تمرکز نیاز دارد

 

بعضی از کمبود‌هایی که در پی سوء تغذیه ایجاد می‌شود، می‌تواند مشکلات متعددی را برای سلامتی به همراه داشته باشد. از جمله این کمبود‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

در سراسر جهان، خیلی از کودکان به دلیل کمبود ویتامین A، از مشکلات مربوط به بینایی رنج می‌برند.

 

کمبود این ویتامین، به اسکوربیت منجر می‌شود. درافرادی که از یک رژیم غذایی مناسب پیروی نمی‌کنند و مصرف میوه و سبزیجات کافی ندارند، دیده می‌شود.

 

۱. کمبود تمام ویتامین‌ها و مواد مغذی، می‌تواند سبب کواشیورکور شود. این مشکل شکل شدید سوء تغذیه محسوب می‌شود. یکی از علائم این بیماری، شکم متسع است.

۲. ماراسموس از دیگر نتایج بالقوه سوء تغذیه شدید است. افراد مبتلا به ماراسموس، بافت عضلانی و چربی بسیار ناچیزی در بدن دارند.

 

۱. کمبود غذایی

این نوع شامل عدم دریافت کالری مناسب، ریزمغذی‌های مورد نیاز بدن و دریافت پروتئین می‌شود. در چنین وضعیتی فرد با کمبود وزن، نسبت به قد و سن مواجه می‌شود و کمبود‌های فراوانی خواهد داشت.

 

۲. تغذیه بیش از اندازه

در این شرایط فرد با اینکه کالری و مواد مورد نیاز بدن را به خوبی دریافت می‌کند، باز هم با سوء تغذیه مواجه است. چون کالری دریافتی اضافی، سبب اضافه وزن او می‌شود. همچنین این کالری اضافی از غذا‌هایی مانند فست فود، شیرینی جات، غذا‌های سرخ کردنی و چرب دریافت می‌شوند که می‌تواند آسیب زیادی را به همراه داشته باشد و حتی نیاز‌های بدن به ویتامین و مواد مغذی را هم تامین نمی‌کنند.

 

بعضی از علائمی که سوءتغذیه می‌تواند به همراه داشته باشد، موارد زیر هستند:

 افسردگی

 لرز و احساس سرمای همیشگی

 ناتوانی در تمرکز

 خستگی و تحریک پذیری

 بی اشتهایی و عدم علاقه به غذا و حتی نوشیدنی

 کاهش بافت چربی بدن

 کاهش بافت عضلانی بدن

 آسیب پذیری و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌ها

 به تعویق افتادن روند بهبود زخم‌ها

 نارسایی قلبی

 مشکل در تنفس

 خستگی و کمبود انرژی

 وزن بسیار کم

 استرس، اضطراب و تحریک پذیری

 مشکل در یادگیری به علت رشد رفتاری و رشد فکری کُند

 برآمدگی شکم

 

سوءتغذیه ممکن است به دلایل مختلف بروز داده شود. عمده دلایلی که به سوء تغذیه منجر می‌شوند را در ادامه معرفی خواهیم کرد.

 

خیلی از افرادی که به سوء تغذیه دچار می‌شوند، به این علت است که از تغذیه کافی و مناسبی برخوردار نیستند یا اینکه بدن آن‌ها در جذب مواد مغذی با مشکل مواجه است. ممکن است در پی موارد زیر چنین مشکلی ایجاد شود:

 ابتلا به سرطان

 ابتلا به بیماری‌های کبدی

 مصرف دارو‌هایی که خوردن غذا را با مشکل مواجه می‌کنند

 مشکلات دهان مانند داشتن دندان مصنوعی با اتصالات بد

 شرایطی که به مشکل در بلع منجر می‌شود یا حالت تهوع را به همراه دارد

 

شرایط سلامت روان می‌تواند تاثیر مستقیم روی تغذیه داشته باشد. موارد زیر اغلب می‌توانند تغذیه بد را به همراه داشته باشند:

 افسردگی

 اسکیزوفرنی

 دمانس یا زوال عقل

 بی اشتهایی عصبی

 

خیلی از عوامل می‌توانند عادات غذایی را تحت تاثیر قرار دهند طوری که به طور مستقیم سوء تغذیه را برای فرد ایجاد کنند. از جمله این عوامل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 تهیه غذا از لحاظ جسمی دشوار باشد

 وضعیت اقتصادی و مالی در حدی باشد که فرد نتواند غذای روزمره خود را تهیه کند

 وجود هرگونه اختلال گوارشی

 مهارت محدود برای پخت و پز

 ناتوانی جسمی و مالی برای خروج از منزل و تهیه مواد غذایی

 تنها زندگی کردن (ممکن است برای بعضی از افراد طبخ و خوردن غذا را دشوار کند)

 

از جمله مشکلات گوارشی که اغلب ممکن است فرد را با مشکل سوء تغذیه مواجه کند، به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

 بیماری کرون

 بیماری سلیاک

 اولسراتیو کولیت

 اسهال یا استفراغ مداوم

مصرف الکل می‌تواند به گاستریت یا صدمه دائمی به پانکراس منجر شود. این مشکل می‌تواند هضم و جذب غذا را با مشکل مواجه کند. در نتیجه هورمون‌هایی تولید می‌کند که متابولیسم را تحت تاثیر قرار می‌دهند. از طرف دیگر الکل هم کالری دارد و می‌تواند باعث سیری برای فرد شود. طوری که فرد را از مصرف غذا‌های مفید محروم می‌کند. در نتیجه مواد مغذی ضروری برای فرد تامین نخواهد شد.

 

همانطور که بیان شد، سوءتغذیه ممکن است در پی مصرف بیش از اندازه مواد غذایی یا مصرف خیلی کم مواد غذایی ایجاد شود. مهمترین و برجسته‌ترین نشانه‌ای که سوءتغذیه ناشی از تغذیه بیش از اندازه به همراه دارد، چاقی و اضافه وزن است.

 

طبق تحقیقات انجام شده، اضافه وزن و چاقی، برای خیلی از افراد سبب کمبود ویتامین‌ها و مواد مغذی هم می‌شود. چون این افراد منابع مفیدی را برای تغذیه انتخاب نمی‌کنند و کالری اضافی را به بدن می‌رسانند.

 

طبق تحقیقات انجام شده روی نوجوانان، سطح ویتامین A، ویتامین C و ویتامین E در افرادی که اضافه وزن دارند، ۲ الی ۱۰ درصد کمتر از افراد در وزن متعادل است. این موضوع به این دلیل است که منابع مفیدی برای تغذیه انتخاب نمی‌شوند و فقط کالری اضافی به بدن فرد رسانده می‌شود.

 

معمولا اگر فرد دچار کمبود وزن باشد، آزمایشات متعددی برای بررسی سطح ویتامین‌ها و مواد مغذی او انجام خواهد شد. حتی در مواردی که فرد اضافه وزن داشته باشد، غذا‌های فست فود و فراوری شده مصرف کند هم ممکن است سطح ویتامین و مواد مغذی به شدت پایین باشد.

از جمله تست‌هایی که ممکن است برای فرد مشکوک به سوء تغذیه انجام شود، به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

 تست خون

 بررسی شرایط عمومی

 تست خون برای تعیین سطح آهن و ویتامین‌ها

 تست پر آلبومین برای تعیین سطح پروتئین

 تست آلبومین برای تشخیص بیماری کبد و کلیه

 

در صورتی که تشخیص داده شود که فرد سوء تغذیه دارد، باید روند درمانی مناسبی برای او تنظیم شود. معمولا باید از متخصص تغذیه برای این منظور مشورت دریافت کرد. درمان مناسب به شدت تحت تاثیر شرایط مختلف فرد خواهد بود.

این راهکار‌های درمانی معمولا شامل موارد زیر می‌شود:

 

برای اینکه بتوان سوء تغذیه را درمان کرد لازم است به طور مداوم نظارت و غربالگری روی رفع کمبود‌های ویتامینی و مواد معدنی انجام شود.

 

برنامه غذایی مناسب نقش به سزایی در درمان سوءتغذیه دارد. حتی در مواردی ممکن است مکمل هم در کنار آن توصیه شود که به روند بهبود وضعیت کمک شایانی می‌رساند.

 

برای درمان و بهبود وضعیت بدنی، باید علت بروز را پیدا کرد. در نتیجه با پیش بردن راهکار‌های درمانی مناسب برای عامل آن، می‌توان به درمان سوءتغذیه نیز پرداخت.

عفونت‌ها می‌توانند زمینه بروز خیلی از مشکلات بدنی را به همراه داشته باشند. باید راهکار‌هایی مانند دریافت دوز مناسب آنتی بیوتیک تجویز شده توسط پزشک، پیش برده شورد. پس از درمان عفونت‌های بدنی فرد بهتر می‌تواند به درمان سوءتغذیه دست یابد.

 

یکی از دلایل مهم مرتبط با سوء تغذیه، به کمبود مواد معدنی و مغذی بر می‌گردد. به همین دلیل اغلب توصیه می‌شود نتایج آزمایشات فرد بررسی شود تا با پی بردن به کمبود‌های بدنی، بتوان مشکلات بدنی را هم برطرف کرد.

 

در برخی از افراد ممکن است نیاز به دریافت مواد مغذی از طریق تزریق وریدی باشد.

 

مهمترین راهی که برای درمان سوء تغذیه توصیه می‌شود، پیش بردن برنامه غذایی و رژیم درمانی است. اما باید قبل از آن هر نوع بیماری زمینه‌ای را درمان کرد تا نتیجه بهتری کسب کرد. تغذیه مناسب با توجه به شرایط بدنی، می‌تواند نتیجه مناسبی را برای فرد به همراه داشته باشد.

از این طریق فرد به وزن مناسب می‌رسد و سوءتغذیه او هم درمان می‌شود.

 

 

منبع: سایت دکتر پاسدار برگرفته از سایت medicalnewstoday